Narzędzia do gwintowania

Gwintownik, narzynka, gwintownica – wszystko o narzędziach do tworzenia gwintów

Połączenia gwintowane spotykasz dosłownie wszędzie – w maszynach, pojazdach czy nawet w elementach budowlanych. Żeby je zrobić, potrzebujesz specjalistycznych narzędzi do gwintowania, dzięki którym możesz precyzyjnie nacinać spirale w metalu i innych materiałach. Główną rolę grają tu gwintowniki do gwintów wewnętrznych i narzynki do gwintów zewnętrznych. W tym przewodniku pokażę ci, jakie są ich rodzaje, czym się od siebie różnią i jak wybrać zestaw pasujący do tego, co chcesz zrobić.

Czym są narzędzia do gwintowania i do czego służą?

Narzędzia do gwintowania to po prostu przyrządy, którymi możesz wykonać gwinty – i te wewnętrzne w przygotowanym wcześniej otworze, i zewnętrzne na prętach czy rurach. Chodzi o to, żeby przez skrawanie uformować dokładne zwoje, dzięki czemu możesz coś solidnie skręcić za pomocą śruby i nakrętki, a potem bez problemu rozkręcić. W tej grupie najważniejsze narzędzia wieloostrzowe to oczywiście gwintownik, narzynka i gwintownica. A że dokładność jest tu podstawą w wielu dziedzinach, od motoryzacji po hydraulikę, to nie ma co ukrywać – od jakości gwintu zależy, czy cała konstrukcja będzie solidna i bezpieczna.

Gwintowniki do gwintów wewnętrznych – rodzaje i różnice

Gwintownik to narzędzie, które służy do wykonywania gwintów wewnętrznych w otworach, które wymagają precyzyjnego użycia pokrętła do gwintowników. Masz tu do wyboru dwie podstawowe opcje: gwintownik ręczny i maszynowy. To, który z nich weźmiesz do ręki, zależy od tego, ile masz roboty i jak dokładny musisz być.

• Gwintowniki ręczne – zazwyczaj kupujesz je jako trzyczęściowy zestaw gwintowników, który zawiera także narzędzia do gwintowania ręcznego., w którym znajdziesz: gwintownik wstępny (nazywany też zdzierakiem), który skrawa jakieś 55% materiału, pośredni, który pogłębia oraz narzędzia do gwintowania ręcznego. gwint, i na końcu wykańczający, nadający ostateczny kształt. Taki podział pracy sprawia, że nie musisz używać dużej siły i jest mniejsze ryzyko, że złamiesz narzędzie.
• Gwintownik maszynowy – to już inna bajka. Jest jednostopniowy, czyli robi cały gwint w otworze za jednym podejściem. Używasz go z tokarkami, frezarkami czy wiertarkami, czyli wszędzie tam, gdzie liczy się tempo i powtarzalność. Jest też twardszy, często zrobiony ze stali HSSE z dodatkiem kobaltu, więc wytrzyma większe obciążenia.

Standardowo większość gwintowników robi się ze stali szybkotnącej HSS. Taki materiał daje im odpowiednią twardość i odporność na ścieranie, gdy pracujesz w typowych materiałach.

Narzynki i gwintownice – narzędzia do gwintów zewnętrznych

Jeśli chcesz nacinać gwinty zewnętrzne na prętach, wałkach czy rurach, sięgasz po narzynkę. Najczęściej spotkasz narzynki okrągłe, które montujesz w specjalnych oprawkach z pokrętłami. Możesz ich używać zarówno ręcznie, jak i maszynowo. Oprócz nich na rynku znajdziesz też:

• narzynki nastawne – pozwalają na lekką korektę średnicy gwintu,
• narzynki dzielone – składają się z dwóch połówek, co ułatwia spasowanie gwintu, na przykład podczas naprawy gwintów,
• narzynki kwadratowe i sześcioboczne – świetne do ciasnych miejsc, gdzie zamiast oprawki musisz użyć klucza płaskiego.

A co z rurami o większych średnicach, szczególnie w hydraulice? Tu do gry wchodzą gwintownice. To ręczne urządzenia z pokrętłem i głowicą gwinciarską, które znacznie ułatwiają pracę z większymi elementami.

Jak dobrać narzędzia do materiału?

Jeśli chcesz, żeby gwint był porządny, musisz dobrze dobrać narzędzia. To, w czym pracujesz, decyduje, które narzędzie sprawdzi się najlepiej. Gdy masz do czynienia z miękkimi metalami, takimi jak aluminium, miedź czy mosiądz, zwykłe gwintowniki i narzynki ze stali HSS spokojnie dadzą radę. Ale gdy mierzysz się z twardszymi materiałami, jak stal nierdzewna czy żeliwo, musisz sięgnąć po narzędzia ze stali szybkotnącej z dodatkiem kobaltu (HSSE) albo takie z dodatkowymi powłokami, na przykład TiN. Twardsze materiały po prostu wymagają narzędzi, które więcej wytrzymają pod względem temperatury i siły, inaczej szybko je zniszczysz.

Praktyczne gwintowanie krok po kroku

Żeby dobrze i bezpiecznie uzyskać gwint wewnętrzny, trzymaj się kilku zasad. Zaczynasz od przygotowania otworu o właściwej średnicy – dobierz odpowiednie wiertło, a jego rozmiar znajdziesz w specjalnych tabelach. Potem sfazuj krawędź otworu, żeby łatwiej było zacząć. Nie zapomnij o smarowaniu – olej do gwintowania zmniejsza tarcie i sprawia, że gwint wychodzi ładniejszy. Gwintownik prowadź prostopadle do powierzchni i kręć zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Po każdym pełnym obrocie zrób pół obrotu w tył, żeby złamać i wyrzucić powstające wióry. Jeśli używasz zestawu ręcznego, trzymaj się kolejności: najpierw zdzierak, potem pośredni i na sam koniec wykańczak.

Precyzja w każdym zwoju: klucz do solidnych połączeń

Dobre narzędzia do gwintowania i znajomość techniki to cały sekret tworzenia niezawodnych i trwałych połączeń. I nieważne, czy robisz prostą naprawę w garażu, czy pracujesz przy seryjnej produkcji – odpowiednio dobrany gwintownik lub narzynka to po prostu pewność, że wszystko będzie zrobione dokładnie i bezpiecznie. Wystarczy trzymać się tych kilku zasad, a samodzielne wykonywanie gwintów na wysokim poziomie jest w zasięgu ręki.

FAQ - Najczęściej zadawane pytania o gwintowanie

Podsumowanie - Klucz do udanego gwintowania